“Mulih ka Jati, Mulang ka Asal” mangrupakeun salah sahiji falsafah hirup anu kacida jero jeung bermakna dina budaya Sunda. Dina basa lemesna, kalimat ieu hartina “balik deui ka hakekat, balik deui ka asal-usulna manusa”. Ungkapan ieu henteu saukur kalimat simbolis, tapi ogé ajén-inajén nu jadi tuntunan dina kahirupan urang Sunda.
1. Arti Harfiah
Mulih ka Jati: hartina balik deui ka “jati diri” atawa hakekat anu sajati. leu nuduhkeun yén dina sagala rupa hirup, manusa kedah émut deui kana hakekatna salaku mahluk anu fana, henteu kaci kabawa ku kahirupan dunya anu samentawis.
Mulang ka Asal: hartina balik deui ka asal mula, nyaéta ka Gusti Nu Maha Kawasa. Lamun ditarjamahkeun leuwih jero, manusa sakabehna bakal balik deui ka nu nyiptakeun, sabab hirup di dunya téh ngan ukur titipan.
2. Makna Filosofis
Ungkapan ieu ngandung ajén filosofis anu luhur:
- Kesadaran kana kefanaan: Hirup téh henteu langgeng. Sakumaha alusna, sugihna, atawa kawasna manusa, tungtungna bakal balik deui ka asalna.
- Ngajaga jati diri: Hirup kudu saluyu jeung hakekat kahirupan, henteu kalindih ku napsu atawa kahayang dunya. Dina budaya Sunda, jati diri anu sajati téh nyaéta ngahudang rasa, ngajaga silih asih, silih asah, jeung silih asuh.
- Spiritualitas jeung ketuhanan: Ungkapan ieu ogé ngelingan yén sagala hal anu aya di dunya téh datangna ti Gusti, jeung tungtungna bakal balik deui ka Gusti.
3. Makna Sosial jeung Budaya
Dina kahirupan sosial, “Mulih ka Jati, Mulang ka Asal” dipaké minangka pituduh pikeun:
- Ngajaga akar budaya Sunda: Ulah poho kana ajén karuhun jeung tradisi anu diwariskeun.
- Ngajaga kabersihan batin: Hirup henteu cukup ku materi wungkul, tapi kudu dibarengan ku rasa tulus, welas asih, jeung hormat ka sesama jeung ka alam.
- Pituduh dina pati: Dina adat Sunda, ucapan ieu mindeng disebatkeun minangka simbol yén sakabeh mahluk bakal ngalaman pupus jeung balik deui ka asalna.
4. Relevansi dina kahirupan Modéren
Sanajan jaman geus robah, makna “Mulih ka Jati, Mulang ka Asal” tetep penting:
- Jadi pangeling-eling supaya urang henteu mopohokeun akar budaya.
- Jadi panyunda supaya hirup leuwih mawas diri jeung henteu kaseret ku gemerlap dunya.
- Jadi motivasi pikeun hirup leuwih bermakna, berorientasi kana kahadean/kebaikan, jeung nyiapkeun bekelpikeun balik ka Gusti.
Kasimpulan
Ungkapan “Mulih ka Jati, Mulang ka Asal” téh mangrupakeun falsafah hirup Sunda anu ngajarkeun urang supaya:
- Émut kana jati diri anu sajati,
- Émut kana jati diri anu sajati,
- Henteu mopohokeun asal usul,
- Ngarasa yén hirup di dunya téh samentara,
- Jeung ahirna bakal balik deui ka
Gusti Nu Maha Suci.Ku cara kitu, falsafah ieu lain saukur pituah karuhun, tapi ogé
bisa dijadikeun pedoman spiritual, sosial, jeung budaya pikeun generasi kiwari. (****
Komentar